ODIUS aktivnosti
Ovdje možete pratiti sve naše trenutne aktivnosti.
Nijedna naša fotografija i video nisu obrađeni, niti uljepšani. Nisu korišćeni filteri prilikom snimanja.
Maj 2026 – Uzgajanje ciklopsa
Januar 2025 – Mrest potočne pastrmke
Mjerenje prirastaNaš cilj je uraditi genetičku karakterizaciju matičnog jata potočne pastrmke na mrestilištu Stabna.
Potočna pastrmka (Salmo trutta L, 1758) je salmonidna vrsta riba autohtona za Evroaziju i sJevernu Afriku. Predstavlja jednu od najznačajnijih slatkovodnih riba sa privrednog aspekta, kao konzumna i ribolovno atraktivna vrsta.
Na teritoriji Crne Gore u hladnovodnim ribnjacima gajenje potočne pastrmke se odvija u samo jednom mrijestilištu ali u vrlo maloj količini, selekcija matičnih jedinki uglavnom se vrši na osnovu fenotipskih karakteristika, bez podataka o njihovom genetičkom porijeklu.
Ovakav pristup nije adekvatan uslJed velike raznolikosti fenotipova potočne pastrmke, koja nije uvijek u skladu sa genetičkim razlikama.
Na teritoriji Crne Gore u hladnovodnim ribnjacima gajenje potočne pastrmke se odvija u samo jednom mrijestilištu ali u vrlo maloj količini, selekcija matičnih jedinki uglavnom se vrši na osnovu fenotipskih karakteristika, bez podataka o njihovom genetičkom porijeklu.
Ovakav pristup nije adekvatan uslJed velike raznolikosti fenotipova potočne pastrmke, koja nije uvijek u skladu sa genetičkim razlikama.
Jedan od ciljeva projekta je i selekcija matičnih jedinki.
Istraživanjem kontrolnog regiona mitohondrijalne DNK (mtDNK) populacija potočne pastrmke iz Evrope, sjeverne Afrike i delova Azije, otkriveno je pet glavnih filogeografskih linija: dunavska, atlantska, jadranska, mediteranska i marmoratus.
Mitohondrijalna DNK se nasljeđuje jednostrano, po maternalnoj liniji i veoma često se koristi kao genetički marker za rekonstrūkciju evolucionih događaja, uključujući migracije, introdukcije i efekat “uskih grla” populacija. Takođe, mtDNK se pokazala kao informativan marker za praćenje uvođenja novih linija u akvakulturu .
Maternalno nasljeđivanje DNK onemogućava korišćenje ovog markera pri razlikovanju hibrida u populacijama u kojima je došlo do introdukcije jedinki alohtonog porijekla. Iz navedenog razloga, neophodno je koristiti i jedarne gene koji se nasljeđuju biparentalno. Konkretno, jedarni gen koji kodira enzim laktat dehidrogenazu (LDH), pokazao se kao veoma informativan za identifikaciju domestifikovanog stoka atlantske linije potočne pastrmke .
Na ribnjaku ,”Bled”, Slovenija, na osnovu restrikcione analize (eng. Restriction Fragment Length Polymorphism – RFLP) kontrolnog regiona mtDNK i jedarnog gena za laktat debidrogenazu, određen je nivo bibridizacije autohtone dunavske i alohtone atlantske linije.
RFLP je relativno jeftina i jednostavna metoda za rad, koja pruža brzu produkciju rezultata . Metoda je bazirana na dužiniskom polimorfizmu specifičnih restrikciono isječenih fragmenata. Gene od interesa je potrebno prvo umnožiti, a zatim restrikcionim endonukleazama selektivno isijeći na određeni broj fragmenata različite dužine . Ova metoda je posebno pogodna za identifikaciju genetičke udaljenosti izmedu različitih populacija iste vrste, sa šireg geografskog područja.
Genetička karakterizacija matičnih jedinki potočne pastrmke na ribnjaku Stabna obavljaće se RFLP analizom specifičnih genetičkih markera za domestifikovani stok atlantske filogenetske linije: kontroloni region mitohondrijalne DNK i LDH gen jedarne DNK.
Istraživanjem kontrolnog regiona mitohondrijalne DNK (mtDNK) populacija potočne pastrmke iz Evrope, sjeverne Afrike i delova Azije, otkriveno je pet glavnih filogeografskih linija: dunavska, atlantska, jadranska, mediteranska i marmoratus.
Mitohondrijalna DNK se nasljeđuje jednostrano, po maternalnoj liniji i veoma često se koristi kao genetički marker za rekonstrūkciju evolucionih događaja, uključujući migracije, introdukcije i efekat “uskih grla” populacija. Takođe, mtDNK se pokazala kao informativan marker za praćenje uvođenja novih linija u akvakulturu .
Maternalno nasljeđivanje DNK onemogućava korišćenje ovog markera pri razlikovanju hibrida u populacijama u kojima je došlo do introdukcije jedinki alohtonog porijekla. Iz navedenog razloga, neophodno je koristiti i jedarne gene koji se nasljeđuju biparentalno. Konkretno, jedarni gen koji kodira enzim laktat dehidrogenazu (LDH), pokazao se kao veoma informativan za identifikaciju domestifikovanog stoka atlantske linije potočne pastrmke .
Na ribnjaku ,”Bled”, Slovenija, na osnovu restrikcione analize (eng. Restriction Fragment Length Polymorphism – RFLP) kontrolnog regiona mtDNK i jedarnog gena za laktat debidrogenazu, određen je nivo bibridizacije autohtone dunavske i alohtone atlantske linije.
RFLP je relativno jeftina i jednostavna metoda za rad, koja pruža brzu produkciju rezultata . Metoda je bazirana na dužiniskom polimorfizmu specifičnih restrikciono isječenih fragmenata. Gene od interesa je potrebno prvo umnožiti, a zatim restrikcionim endonukleazama selektivno isijeći na određeni broj fragmenata različite dužine . Ova metoda je posebno pogodna za identifikaciju genetičke udaljenosti izmedu različitih populacija iste vrste, sa šireg geografskog područja.
Genetička karakterizacija matičnih jedinki potočne pastrmke na ribnjaku Stabna obavljaće se RFLP analizom specifičnih genetičkih markera za domestifikovani stok atlantske filogenetske linije: kontroloni region mitohondrijalne DNK i LDH gen jedarne DNK.
Materijal i metoda
- Prilikom razdvajanja Ženki od Mužjaka Potočne pastrmke u decembru 2024 odabraće se jedinke potočne pastrmke, planirane za formiranje matičnog jata.
- Svaka jedinka će biti anestezirana uljem karanfilića i čipovana, a zatim će biti uzorkovan deo analnog peraja (površine oko 0.5 cm²) i sačuvan u 96% etanolu.
- DNK ce se izolovati iz tkiva analnog peraja uz pomoć specijalizovanog kita Genomic DNA Mini Kit . Lančanom reakcijom polimeraze (eng. Polymerase Chain Reaction – PCR) umnožiti će se kompletan kontrolni region mtDNK dužine 1088 bp i deo jedarnog gena za laktat dehidrogenazu (LDH) dužine 428 bp. Uspješnost umnožavanja DNK fragmenata proverena je elektroforezom ną 1.5% agaroznom gelu.
- Polimorfizmi umnoženih DNK fragmenata detektovani su pomoću endonukleaza SatI (za kontrolni region) i BseLI (za LDH gen) postavljanjem restrikcione digestije, koja je zatim nanošena na 1.5% agarozni gel i podvrgnuta elektroforezi. Nakon okončane elektroforeze, gel je vizuelizovan i fotografisan pod UV svjetlom (302 nm).